Υπολογιστές, ψηφιακές συσκευές και καταπόνηση των ματιών

Ίσως έχετε ακούσει ότι κοιτάζοντας έναν υπολογιστή, ένα smartphone ή άλλη ψηφιακή οθόνη για μεγάλες χρονικές περιόδους θα βλάψετε μόνιμα τα μάτια σας. Ευτυχώς, αυτό δεν είναι αλήθεια. Ούτε οι παλιές παροιμία λένε ότι «καταστρέφεις τα μάτια σου» από το να βλέπεις πολύ τηλεόραση ή να κάθεσαι πολύ κοντά στην τηλεόραση. Ωστόσο, είναι αλήθεια ότι τα μάτια σας μπορεί να αισθάνονται άβολα αν κοιτάτε την οθόνη σας για πολύ ώρα.

Η ψηφιακή καταπόνηση των ματιών επηρεάζει άτομα όλων των ηλικιών. Εάν ξοδεύετε ώρες την ημέρα χρησιμοποιώντας ψηφιακές συσκευές, μπορεί να παρατηρήσετε ότι η όρασή σας θαμπώνει και τα μάτια σας αισθάνονται πόνο και άβολα. Μπορεί επίσης να διαπιστώσετε ότι τα μάτια σας έχουν στεγνώσει και θα δακρύσουν ή θα τσιμπήσουν. Αυτή η καταπόνηση των ματιών δεν διαφέρει από τα συμπτώματα που μπορεί να έχετε όταν διαβάζετε, γράφετε ή κάνετε «στενή δουλειά», όπως το ράψιμο για μεγάλα χρονικά διαστήματα.

Δεν είναι πιθανό να περιορίσουμε τη χρήση κινητού τηλεφώνου και υπολογιστή σύντομα.

Τι μπορούμε λοιπόν να κάνουμε για τη σχετική καταπόνηση των ματιών; Εδώ είναι μερικές συμβουλές για να ανακουφίσετε τα μάτια σας.

• Βλεφαρισμός

Οι άνθρωποι κανονικά βλεφαρίζουν περίπου 15 φορές σε ένα λεπτό. Ωστόσο, μελέτες δείχνουν ότι βλεφαρίζουμε μόνο περίπου 5 έως 7 φορές σε ένα λεπτό όταν χρησιμοποιούμε υπολογιστές και άλλες συσκευές ψηφιακής οθόνης. Το να βλεφαρίζει κανείς είναι ο τρόπος του ματιού να υγρανθεί. Κάντε μια συνειδητή προσπάθεια να βλεφαρίζετε όσο πιο συχνά γίνεται. Αυτό προστατεύει την επιφάνεια των ματιών σας από το να στεγνώσει.

• Τεχνητά δάκρυα

Χρησιμοποιήστε τεχνητά δάκρυα για να ανανεώσετε τα μάτια σας όταν τα αισθάνεστε στεγνά. Εάν βρίσκεστε συχνά σε ξηρό, ζεστό δωμάτιο, σκεφτείτε να χρησιμοποιήσετε έναν υγραντήρα για να προσθέσετε υγρασία στον αέρα.

• Κοιτάξτε μακρυά

Θυμηθείτε να δίνετε στα μάτια σας ένα διάλειμμα περιστασιακά. Κάνετε συνήθεια το να κοιτάτε μακρυά από την οθόνη σε τακτά διαστήματα.

• Χρησιμοποιήστε γυαλιά οράσεως

Εάν έχετε διαθλαστικό πρόβλημα, όπως υπερμετρωπία, αστιγματισμό ή πρεσβυωπία χρησιμοποιήστε τα γυαλιά, που συνταγογράφησε ο οφθαλμίατρος, για να μειώσετε την καταπόνηση των ματιών σας.

• Προσαρμόστε τη φωτεινότητα και την αντίθεση

Εάν η οθόνη σας λάμπει πιο φωτεινά από το περιβάλλον σας, τα μάτια σας πρέπει να εργαστούν πιο σκληρά για να δουν. Προσαρμόστε τη φωτεινότητα της οθόνης σας ώστε να ταιριάζει με το επίπεδο φωτός γύρω σας. Επίσης, δοκιμάστε να αυξήσετε την αντίθεση στην οθόνη σας για να μειώσετε την καταπόνηση των ματιών.

• Μειώστε τη λάμψη

Οι οθόνες στις σημερινές ψηφιακές συσκευές έχουν συχνά πολλή λάμψη. Δοκιμάστε να χρησιμοποιήσετε ένα φίλτρο ματ οθόνης για να μειώσετε τη λάμψη.

• Προσαρμόστε τη θέση σας στον υπολογιστή

Όταν χρησιμοποιείτε υπολογιστή, θα πρέπει να κάθεστε περίπου 50 εκατοστά από την οθόνη. Επίσης, τοποθετήστε την οθόνη έτσι ώστε το μάτι σας να κοιτάζει ελαφρώς προς τα κάτω, όχι ευθεία μπροστά ή πάνω.

• Χρήστες φακών επαφής και ψηφιακές συσκευές

Τα άτομα που φορούν φακούς επαφής και χρησιμοποιούν ψηφιακές συσκευές για μεγάλα χρονικά διαστήματα διαπιστώνουν ότι η ξηροφθαλμία είναι ένα συχνό πρόβλημα. Μερικές συμβουλές:

-Δώστε ένα διάλειμμα στα μάτια σας φορώντας τα γυαλιά σας.

-Μην κοιμάστε με τους φακούς επαφής σας, ακόμα κι αν φέρουν αυτήν την ένδειξη.

-Χρησιμοποιείτε πάντα καλές πρακτικές καθαρισμού φακών επαφής.

-Εάν τα μάτια σας είναι συνεχώς κόκκινα, θολά ή υγρά ή γίνονται ευαίσθητα στο φως ή επώδυνα, επισκεφθείτε τον οφθαλμίατρό σας.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Οι οθόνες καταστρέφουν μόνιμα τα μάτια;

Όχι. Μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν επιστημονικά στοιχεία που να δείχνουν ότι η χρήση υπολογιστή, κινητού ή tablet προκαλεί μόνιμη βλάβη στα μάτια. Ωστόσο, η παρατεταμένη χρήση μπορεί να προκαλέσει ψηφιακή καταπόνηση των ματιών (Digital Eye Strain).

Τι είναι η ψηφιακή καταπόνηση των ματιών;

Η ψηφιακή καταπόνηση των ματιών είναι ένα σύνολο συμπτωμάτων που εμφανίζονται μετά από πολύωρη χρήση ψηφιακών οθονών και σχετίζονται με την κόπωση των ματιών και τη μειωμένη συχνότητα βλεφαρισμού.

Ποια είναι τα συχνότερα συμπτώματα της ψηφιακής καταπόνησης;

Τα πιο συχνά συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• Θολή όραση.
• Ξηροφθαλμία.
• Τσούξιμο ή κάψιμο στα μάτια.
• Δακρύρροια.
• Αίσθημα κόπωσης στα μάτια.
• Πονοκέφαλο.
• Δυσκολία στην εστίαση μετά τη χρήση οθόνης.

Γιατί κουράζονται τα μάτια όταν κοιτάζουμε οθόνες;

Κατά τη χρήση υπολογιστή ή κινητού βλεφαρίζουμε πολύ λιγότερο από το φυσιολογικό. Αυτό μειώνει τη φυσική λίπανση της επιφάνειας του ματιού και οδηγεί σε ξηροφθαλμία και κόπωση.

Πόσο συχνά πρέπει να βλεφαρίζω;

Υπό φυσιολογικές συνθήκες βλεφαρίζουμε περίπου 15 φορές το λεπτό. Κατά τη χρήση ψηφιακών συσκευών ο αριθμός αυτός μπορεί να μειωθεί στις 5-7 φορές το λεπτό. Προσπαθήστε να βλεφαρίζετε συνειδητά πιο συχνά.

Τι είναι ο κανόνας 20-20-20;

Ο κανόνας 20-20-20 προτείνει ότι κάθε 20 λεπτά πρέπει να κοιτάζετε για 20 δευτερόλεπτα ένα αντικείμενο που βρίσκεται περίπου 20 πόδια (6 μέτρα) μακριά. Με αυτόν τον τρόπο ξεκουράζονται οι μύες των ματιών.

Τα τεχνητά δάκρυα βοηθούν;

Ναι. Τα τεχνητά δάκρυα μπορούν να ανακουφίσουν από την ξηροφθαλμία και την ενόχληση που προκαλεί η πολύωρη χρήση οθονών. Η επιλογή τους καλό είναι να γίνεται μετά από σύσταση οφθαλμιάτρου.

Πώς πρέπει να ρυθμίζω τη φωτεινότητα της οθόνης;

Η φωτεινότητα της οθόνης θα πρέπει να είναι παρόμοια με τον φωτισμό του χώρου. Επίσης, η σωστή αντίθεση βοηθά στη μείωση της κόπωσης των ματιών.

Η αντανάκλαση της οθόνης επηρεάζει τα μάτια;

Ναι. Η έντονη αντανάκλαση αυξάνει την καταπόνηση των ματιών. Η χρήση ματ φίλτρων οθόνης ή η σωστή τοποθέτηση της οθόνης μπορεί να βοηθήσει σημαντικά.

Ποια είναι η σωστή απόσταση από την οθόνη του υπολογιστή;

Η οθόνη καλό είναι να βρίσκεται περίπου 50-70 εκατοστά από τα μάτια και ελαφρώς χαμηλότερα από το επίπεδο του βλέμματος, ώστε τα μάτια να κοιτούν ελαφρώς προς τα κάτω.

Πρέπει να φοράω τα γυαλιά μου όταν εργάζομαι στον υπολογιστή;

Ναι. Εάν έχετε μυωπία, υπερμετρωπία, αστιγματισμό ή πρεσβυωπία, η χρήση των κατάλληλων γυαλιών που έχει συνταγογραφήσει ο οφθαλμίατρος μπορεί να μειώσει σημαντικά την καταπόνηση των ματιών.

Οι χρήστες φακών επαφής αντιμετωπίζουν μεγαλύτερη ξηροφθαλμία;

Συχνά ναι. Η πολύωρη χρήση ψηφιακών συσκευών μπορεί να επιδεινώσει την ξηροφθαλμία σε άτομα που φορούν φακούς επαφής.

Τι μπορώ να κάνω αν φοράω φακούς επαφής και εργάζομαι πολλές ώρες σε υπολογιστή;

Συνιστάται:

• Να κάνετε συχνά διαλείμματα.
• Να χρησιμοποιείτε τεχνητά δάκρυα όταν χρειάζεται.
• Να εναλλάσσετε τους φακούς επαφής με τα γυαλιά σας.
• Να τηρείτε σχολαστικά τους κανόνες υγιεινής των φακών.

Μπορώ να κοιμάμαι με τους φακούς επαφής;

Όχι, εκτός αν ο οφθαλμίατρός σας έχει δώσει συγκεκριμένες οδηγίες και οι φακοί είναι εγκεκριμένοι για παρατεταμένη χρήση. Γενικά, ο ύπνος με φακούς αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο οφθαλμικών λοιμώξεων.

Πότε πρέπει να επισκεφθώ οφθαλμίατρο;

Αν εμφανίσετε:

• Επίμονη θολή όραση.
• Συνεχή ξηροφθαλμία.
• Έντονη ερυθρότητα.
• Πόνο στα μάτια.
• Ευαισθησία στο φως.
• Μείωση της όρασης.
• Συνεχή δακρύρροια ή ερεθισμό που δεν υποχωρεί.

Μπορεί ένας υγραντήρας να βοηθήσει;

Ναι. Αν εργάζεστε σε χώρο με ξηρό αέρα ή κλιματισμό, ένας υγραντήρας μπορεί να μειώσει την εξάτμιση των δακρύων και να ανακουφίσει τα συμπτώματα της ξηροφθαλμίας.

Τα παιδιά επηρεάζονται από την πολύωρη χρήση οθονών;

Ναι. Και τα παιδιά μπορεί να εμφανίσουν ψηφιακή καταπόνηση των ματιών, γι’ αυτό συνιστώνται τακτικά διαλείμματα και περιορισμός του χρόνου μπροστά στις οθόνες, ανάλογα με την ηλικία.

Μπορεί η ψηφιακή καταπόνηση να προκαλέσει μόνιμη απώλεια όρασης;

Όχι. Η ψηφιακή καταπόνηση προκαλεί προσωρινά συμπτώματα, τα οποία συνήθως υποχωρούν με ξεκούραση, σωστές εργονομικές συνθήκες και κατάλληλη φροντίδα των ματιών.

Πώς μπορώ να προστατεύσω καθημερινά τα μάτια μου από τις οθόνες;

Για καλύτερη άνεση κατά τη χρήση ψηφιακών συσκευών:

• Ακολουθήστε τον κανόνα 20-20-20.
• Βλεφαρίζετε συχνά.
• Χρησιμοποιείτε τεχνητά δάκρυα όταν χρειάζεται.
• Ρυθμίστε σωστά φωτεινότητα και αντίθεση.
• Διατηρείτε σωστή απόσταση από την οθόνη.
• Κάνετε τακτικά διαλείμματα.
• Φοράτε τα κατάλληλα γυαλιά όταν έχουν συνταγογραφηθεί.
• Προγραμματίζετε τακτικές οφθαλμολογικές εξετάσεις.